تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها


نمودار نرخ تورم بیت کوین

تأثیر سیاست مالی بر قیمت دارایی‌ها و نااطمینانی آن در ایران

یکی از موضوع های مورد توجه و تأثیرگذار در مسائل اقتصادی بازار دارایی هاست . به لحاظ نظری اگر بازار دارایی ها از نظر اطلاعات کارا عمل کرده و افراد عقلایی رفتار کنند ، قیمت دارایی­ها منعکس کننده اطلاعات موجود در باره وقایع مورد انتظار است . از سویی دیگر از جمله موضوع های مهم که به گونه ای گسترده در اقتصاد کلان مطرح است ، انتخاب سیاست ها و ابزارهای مناسب در جهت از بین بردن عدم تعادل و ایجاد ثبات اقتصادی است . در این تحقیق شوک های سیاست مالی بر روی قیمت دارایی ها شامل قیمت مسکن ، قیمت سهام و نرخ ارز مورد بررسی قرار خواهدگرفت . بدین منظور با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری ساختاری (SVAR) ، 5 متغیره و داده های فصلی سال های 1369-1390 به بررسی تأثیر شوکهای مالی بر متغیرهای نامبرده در ایران پرداخته می شود . نتایج حاکی از آن است که مخارج دولت تأثیر معنی داری بر قیمت هریک از متغیرهای بازار دارایی ها دارد و یکی از عوامل مهم برای توضیح نوسانات این متغیرها به حساب می آید . برای محاسبه روابط پویای بین نااطمینانی متغیرها از رهیافت BEKK در مدلهای GARCH استفاده شد. کواریانس­های محاسبه شده بین متغیرها ، حاکی از رابطه منفی بین قیمت سهام و نرخ ارز با مخارج دولت، و رابطه مثبت قیمت مسکن با مخارج دولت می­باشد.

کلیدواژه‌ها

20.1001.1.23831170.1394.3.1.7.7

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Effects of fiscal policies on asset prices and its uncertainty in Iran

نویسندگان [English]

  • S. Jamaledin M. Zonouzi
  • Hassan Heidari
  • Farzaneh Talebi

Faculty of Economics & Management, Urmia University

چکیده [English]

One of the interesting topics in economic issues is asset markets . According to the theory ,if the asset market is efficient in information context and behave rationally, asset prices will reflect the information about the expected events . On the other hand, another important issue that is widely discussed in macroeconomics , is selection of appropriate policies and tools in order to eliminate the imbalances and instability of the economy . The aim of this study is to investigate the effects of government spending and income shocks on asset prices such as housing prices , stock prices, and exchange rate by using structural vector autoregressive model (SVAR) with 5 variables and quarterly data from 1369 to 1390. The results showed that government spending has a significant effect on housing prices , stock prices, and exchange rate, and is the most important variables to explain the volatility of these asset prices . BEKK approach in GARCH Models is used to estimate the dynamic relationship between the variables uncertainty. The estimated covariance between the variables, show the negative relationship between stock prices and government spending, and between exchange rate and government spending, but the positive relationship between housing prices and government spending is estimated.

کلیدواژه‌ها [English]

  • fiscal policy
  • asset market
  • Housing Prices
  • Stock Prices
  • Exchange rate
  • structural vector autoregressive models (SVAR)
  • BEKK approach تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها in GARCH models
مراجع

[1] ابراهیمی‌، ایلناز؛ توکلیان‌، حسین. (1389)‌. عملکرد بخش واقعی‌، ویژه‌نامه تازه‌های اقتصاد‌، سال هشتم‌، 131، 16- 4.

[2] بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران‌، بانک اطلاعات سری‌های زمانی اقتصادی‌، نشریات و پژوهش‌ها (نماگرهای اقتصادی).

[3] توکلیان‌، حسین. (1390).‌ نگاهی به بازدهی انواع دارایی‌ها با تأکید بر بازار سکه‌، طی دوره 90-1385‌، ویژه‌نامه تازه‌های اقتصاد‌، سال نهم‌، 133، 123- 117.

[4] جعفری‌، سوسن. (1383). تأثیرشوک‌های اقتصادی برشاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی دانشگاه تهران.

[5] جعفری صمیمی‌، احمد؛ علمی‌، زهرا. (تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها 1386). عوامل موثر بر تعیین رفتار شاخص قیمت مسکن در ایران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران‌، 9(32)، 53-31.

[6] حیدری، حسن؛ بشیری‌، سحر. (1391).‌ بررسی رابطه نا اطمینانی نرخ ارز و شاخص قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران: مشاهداتی بر پایه مدل VAR-GARCH، فصلنامه مدل سازی اقتصادی‌، 9‌، 92-71.

[7] زمان‌زاده‌، حمید. (1390). یک دهه عملکرد اقتصاد ایران در آینه شاخص‌های کلان اقتصادی‌، ویژه‌نامه تازه‌های اقتصاد‌، 129‌، صص 35-43.

[8] زمان زاده‌، حمید. (1390). مدیریت نرخ ارز در اقتصاد ایران‌، ویژه‌نامه تازه‌های اقتصاد‌، 130‌، 41-48.

[10] سیلان‌، کامبیز. (1374). اثرافزایش نرخ ارز در بازار آزاد بر تورم، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی اقتصادی‌، دانشگاه علامه طباطبائی.

[11] شهبازی‌، کیومرث؛ کلانتری‌، زهرا. (1391). اثرات شوک‌های سیاست‌های پولی و مالی بر متغیر‌های بازار مسکن در ایران (با رهیافت SVAR)، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی‌، 20(61)، 77-104.

[12] طاهری‌، حامد؛ صارم صفاری‌، میلاد. (1390).‌ بررسی رابطه بین نرخ ارز و شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران (با استفاده از رویکرد ARDL)‌، فصلنامه روند پژوهش‌های اقتصادی‌، 19(60)، 80- 63.

[13] عباسی‌، ابوالفضل. (1389). کسری بودجه و کارایی بازار سهام: شواهد تجربی در ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی دانشگاه ارومیه.

[14] عباسیان، عزت الله؛ مرادپور اولادی، مهدی. (1387). سیاست‌های پولی و مالی، دانشکده علوم اقتصادی دانشگاه تهران.

[15] عباسی نژاد، حسین؛ یاری، حمید. (1388). تأثیر شوک‌های نفتی بر قیمت سهام در ایران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی‌، 9(1)، 59-77.

[16] فیروز زارع، علی؛ برجی، معصومه. (1388)‌. بررسی وضعیت بازار مسکن در مناطق شهری با تأکید بر شهر مشهد، فصلنامه پژوهش‌های بازرگانی، 9، 1-14.

[17] قلی‌زاده، علی‌اکبر؛ طهوری‌متین‌، مسعود. (1390). انتخاب سبد دارایی‌ها در دوره رکود و رونق قیمت مسکن، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی‌، 11(3)، 92-71.

[18] کازرونی‌، علیرضا؛ افشاری‌، مجید؛ ایمان‌پورنمین، آرام. (1389).‌‌ اثر باز بودن اقتصاد بر بی ثباتی نرخ واقعی ارز (مطالعه موردی ایران)، فصلنامه پژوهش‌های بازرگانی‌، 57، 85- 65.

[19] مهرآرا‌، محسن؛ و معینی‌، علی واحراری‌، مهدی و‌هامونی‌، امیر. (1388).‌ الگوسازی پیش‌بینی شاخص بورس اوراق بهادار تهران و تعیین متغیرهای موثر برآن، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی‌، 17(50)‌، 31-51.

[20] ناجی میدانی‌، علی اکبر؛ فلاحی‌، محمدعلی؛ ذبیحی‌، مریم. (1389).‌ بررسی تأثیر پویای عوامل کلان اقتصادی بر نوسانات قیمت مسکن در ایران (1369- 1389) ، مجله دانش و توسعه‌، 18(31)، 183- 58.

[21] Afonso, A. & R. M. Souso. (2009). The Macroeconomic Effects of Fiscal Policy, Working Paper, تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها No. 991 Available at www. ecb. europa. eu.

[22] Angello Luca & castrovitor & M. sousa Ricardo. (2012). How does fiscal policy react to wealth composition and asset prices? Journal of macroeconomics, 34, 874-890.

[23] Brunner, Karl. (1961) Some Major Problems in Monetary Theory. American تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها Economic Review, Proceeding, 47-56.

[24] Christiano, L. , Eichenbaum, M. & C. Evans. (2001), Onetary policy shocks: what have we learned and to what end? In: J. B Taylor and M. woodford (eds) Handbook of Macroeconomics, Vol. 1, Elsevier: North. Holland, 65-148.

[25] Cagan, Philip. (1972). The Channels of Monetary Effects on Interest Rates. New York: Columbia University Press.

[26] Elbourn, A. (2008), The UK Housing Market and the transmission of Monetary policy: an SVAR Approach, Journal of Housing Economics, 17, 65-87.

[27] Gupta, Rangan; Jooste, Charl; Matlou, Kanyane (2014), A time-varying approach to analysing fiscal policy and asset prices in South Africa, Journal of Financial Economic Policy, 6(1), 46-63(18).

[28] Laopodis, Nikiforos. (2009). Fiscal Policy and Stock Market Efficiency: Evidence for the United States, The Quarterly Review of Economics and Finance (49), 633-650.

[29] Lee U. (2004). U. S. Asset Returns and Fiscal Policy: New Empirical Investigation. Quarterly, Journal of Business and economic.

[30] Miller. K & G. Showfang. (2001). Is there a long –run relationship between stock returne and monetary variables, Evidence form an emerging market Applied financial economic, 641-649.

[31] Smith, Stephen, D. (1999). What do Asset Prices Tell Us About the future? Federal Reserve Bank of Atlanta. Economic Review, 84(1), 4–13.

[32] Tagkalakis ,Athanasios. (2011). fiscal policy and financial market movement, Journal of banking & finance, 35,231-251.

[33] Tavares, jose & Valkanov, Rossen, (2003). Fiscal policy and asset returns European finance associations meetings and universidade, Nova Lisbon.

تاثیر تورم آمریکا بر قیمت بیت کوین؛ تحلیل بیش از اندازه داده‌ها ضروری است؟

تاثیر تورم و اقتصاد آمریکا بر قیمت بیت کوین Bitcoin BTC Price

به گزارش میهن بلاکچین و به نقل از کوین تلگراف، هرگاه آمار و ارقام مهم اقتصادی منتشر می‌شود، تحلیلگران در صدد یافتن دلایلی برای توضیح نوسان قیمت هستند و این اقدام در عرصه کریپتو کاملا رایج است.

پس از آنکه اداره آمار کار آمریکا در تاریخ ۱۰ فوریه (۲۱ بهمن) افزایش ۷.۵٪ شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) را گزارش داد، معامله‌گران در صدد یافتن ارتباط آن با نوسان قیمت رمزارزها برآمدند. هرچند، اطلاعات موجود نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران باید به دقت بررسی کنند که چه ارتباطی بین قیمت BTC و اندیکاتورهای مهم اقتصادی وجود دارد.

توصیه‌های سرمایه‌گذاری بیان می‌کنند که معامله‌گران باید نوسانات قیمت روزانه را نادیده بگیرند، مخصوصا با توجه به اینکه حجم زیادی از دارایی‌ها در تایم فریم ۲۴ ساعته خرید و فروش نمی‌شوند. به طور خلاصه، یک سفارش بزرگ توسط تنها یک معامله‌گر می‌تواند در کوتاه‌مدت در بازار رمزارزها نوسان ایجاد کند، اما تاثیر چنین سفارشی در سایر بازارها مانند بازارهای معاملات آتی طلا، نفت تگزاس و قراردادهای آتی S&P 500 بسیار کمتر است.

آیا بیت کوین، اطلاعات تورم را پیش‌بینی می‌کند؟

پس از اعلام افزایش ۷.۵ درصدی شاخص قیمت مصرف‌کننده در تاریخ ۱۰ فوریه، قیمت بیت کوین به ۴۳,۲۰۰ دلار کاهش یافت. این موضوع باعث شد که خبرنگاران CNBC این دو رویداد را مرتبط با یکدیگر بدانند.

این موضوع در شرایط آن زمان بازار، منطقی و درست بود، اما برای تحلیل اطلاعات اقتصادی باید از دوره زمانی بلندمدت‌تر استفاده کرد. به علاوه، این احتمال وجود دارد که قیمت بیت کوین هیچگونه ارتباطی با سایر اطلاعات اقتصادی نداشته باشد.

نمودار بلندمدت مقایسه قیمت بیت کوین و تورم آمریکا، اطلاعات متفاوتی در خصوص ارتباط و علت و معلول بودن این دو را ارائه می‌دهد، به ویژه هنگامی که از نمودارهای لگاریتمی استفاده می‌کنیم.

توییت CNBC

این در حالیست که تحلیل‌کوین‌تلگراف نشان می‌دهد بیت کوین از ۳ ماه قبل‌تر، اطلاعات اقتصادی را پیش‌بینی کرده است. در ماه سپتامبر ۲۰۲۰، در حالیکه تورم زیر ۱.۵٪ قرار داشت، قیمت بیت کوین به بیش از ۱۱,۰۰۰ دلار افزایش یافت. اتفاقی مشابه در می ۲۰۲۱ رخ داد. این نمودار نشان می‌دهد که افزایش قیمت بیت کوین پیش از افزایش شاخص نرخ بهره آمریکا رخ داده است.

پس از آن، قیمت بیت کوین فروکش کرد و نتوانست از سطح حمایتی ۶۰,۰۰۰ دلار عبور کند، در حالی که افزایش شدید CPI دو ماه بعد بر روی ۵.۴٪ متوقف شد.

مقایسه CPI آمریکا (نارنجی، چپ) و قیمت بیت کوین (آبی، راست)

مقایسه CPI آمریکا (نارنجی، چپ) و قیمت بیت کوین (آبی، راست)

ضریب همبستگی بین قیمت بیت کوین و تورم آمریکا طی ۱۲ ماه اخیر بین مثبت ۰.۹۵ و منفی ۰.۹۴ در نوسان بوده است. بنابراین، از لحاظ آماری، وابستگی یکی از این عوامل به عامل دیگر منطقی نیست.

آیا بازارهای سنتی با بیت کوین ارتباط و همبستگی دارند؟

یکی دیگر از اشتباهات رایج، مرتبط کردن سایر دارایی‌ها با عملکرد بیت کوین است. البته ممکن است چند ماه متوالی طی دوره یک ساله، ارتباط ۰.۶۵ (مثبت و منفی) وجود داشته باشد، اما اطلاعات نکته دیگری بیان می‌کنند.

برای مثال، از ماه آگوست تا سپتامبر ۲۰۲۱، ارتباط S&P 500 و بیت کوین به طور میانگین ۰.۶۵ بوده است. هرچند این اطلاعات به نوعی هدفمند انتخاب شده‌اند، اما در بازه زمانی بلندمدت‌تر این اطلاعات صحت ندارد. هیچگونه ارتباط قیمتی بین بیت کوین و سایر دارایی‌های مهم نظیر قیمت نفت تگزاس وجود ندارد.

اطلاعات مختلف نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاران پس از اعلام اطلاعات اقتصادی باید نوسان قیمت روزانه را نادیده بگیرند زیرا در این مقاطع زمانی، اطلاعات موجود، ارتباط نادرستی بین این دارایی‌ها ارائه می‌دهند.

مقایسه بیت کوین با S&P500 و WTI Oil و TIP ETF

مقایسه بیت کوین با S&P500 و WTI Oil و TIP ETF

در پایان ذکر این نکته الزامی است که با توجه به احساسات گسترده در بازار و همچنین واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار اقتصادی و سیاسی جهان، دور از ذهن نیست که در زمان انتشار اینگونه خبرها، با نوسانات قیمتی بیت کوین و آلتکوین‌ها روبه‌رو شویم. بنابراین در نظر داشتن تاریخ‌های مهم می‌تواند در تصمیم گیری‌ها به تریدرها کمک کند و در نوسانات قیمت، از لیکویید شدن معاملات آتی یا غافلگیری در زمان معاملات جلوگیری شود. همچنین اقدامات نهادهای قانون‌گذاری در خصوص کنترل تورم بر بازار کریپتو نیز تاثیرگذار است. اما واکنش برخی تحلیل‌گران، تریدرها و رسانه‌ها به اینگونه اخبار می‌تواند سمت و سو دار نیز باشد. بنابراین توصیه می‌شود با کسب اطلاعات بیشتر، به تجزیه و تحلیل داده‌ها بپردازید.

بررسی تاثیر متغیرهای کلان و داراییهای جایگزین بر قیمت سهام در ایران یک الگوی خودهمبسته با وقفه های توزیعی

این مقاله، با استفاده از روش پسران و دیگران برای تحلیل هم تجمعی با استفاده از یک الگوی خودهمبسته با وقفه های توزیعی و بهره گیری از مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایه ای لوکاس سعی دارد تاثیر متغیرهای اثرگذار بر شاخص قیمت سهام در بورس تهران را طی دوره فصل سوم سال1372 تا فصل اول سال 1382 شناسایی و تبیین کند. متغیرهای توضیحی مورد استفاده در این مقاله، عبارتند از: شاخص تولیدات صنعتی، نسبت قیمت داخل به خارج، حجم پول، و قیمت نفت به عنوان متغیر های مهم کلان اقتصادی و ارز خارجی، قیمت سکه طلا، و قیمت مسکن به عنوان داراییهای عمده جایگزین.
نتایج، وجود رابطه تعادلی بلندمدت بین شاخص قیمت سهام و متغیرهای موردنظر را نشان می دهد. برآورد مدلهای کوتاه مدت و بلندمدت نشان می دهد متغیرهای نسبت شاخص قیمت داخل به خارج، قیمت نفت، شاخص قیمت مسکن و نیز بهای سکه، دارای تاثیر مثبت و دو متغیر نرخ ارز و حجم پول دارای تاثیر منفی بر متغیر شاخص قیمت سهام می باشند. همچنین نتایج حاکی از بی تاثیر بودن شاخص تولیدات صنعتی بر روی رفتار قیمت سهام در ایران است. علاوه بر این، برآورد الگوی تصحیح خطا بیانگر این است که حدود نیمی از عدم تعادل در هر دوره تعدیل می گردد.

نقش قیمت دارایـی‌ها در مکــانیسم انتقال پولی ایران

در اواخر دهه1990 و اوایل قرن بیستم با تغییرات زیاد قیمت برخی از دارایی‌ها مانند قیمت مسکن و سهام در بیشتر کشورها، توجه زیادی به نقش قیمت دارایی‌ها در مکانیسم انتقال پولی (انتقال سیاست‌ها و شوک‌های پولی) معطوف شده است. با نگاهی به سال‌های بعد از انقلاب و به ویژه دوران بعد از جنگ در ایران می‌توان مشاهده کرد که قیمت بعضی از دارایی‌ها مانند قیمت مسکن، نرخ ارز، قیمت سهام و قیمت سکه طلا، تغییرات زیادی داشته است. در این مقاله با استفاده از مدل SVAR 10 و 9 متغیره، نقش قیمت سهام، قیمت مسکن، قیمت سکه طلا و نرخ ارز در مکانیسم انتقال پولی ایران مورد بررسی قرار گرفته است.
نتایج بدست آمده از مدل SVAR انتخاب شده نشان می‌دهد که شوک سیاست پولی انبساطی از طریق شوک نقدینگی اثر معنی‌دار و پایداری بر قیمت سهام و قیمت مسکن و نرخ ارز دارد. اما تغییرات قیمت سکه طلا بیشتر از تغییرات ارزش دلار (قیمت جهانی طلا به دلار) تأثیرمی‌پذیرد. قیمت سهام کمترین نقش را در توضیح نوسانات تولید به خود اختصاص می‌دهد. قیمت سایر دارایی‌ها (قیمت مسکن، قیمت سکه طلا و نرخ ارز) حدود 20 درصد تغییرات تولید ناخالص داخلی را توضیح می‌دهد. لذا قیمت این دارایی‌ها، واسطه مهم انتقال شوک‌های پولی به نوسانات تولید ناخالص داخلی می‌باشد و از لحاظ اهمیت در انتقال سیاست‌های پولی به تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز دارای بیشترین نقش و قیمت مسکن، قیمت سکه طلا به ترتیب دارای نقش کمتری می‌باشد. همچنین مشخص شد که سال‌های پولی منبع مهم تغییرات تولید ناخالص داخلی می‌باشد. لذا با تثبیت این متغیرها می‌توان نوسانات تولید ناخالص داخلی را نیز تا اندازه زیادی تثبیت کرد.
با افزودن قیمت دارایی‌ها به مدل، اثر سال‌های سیاست پولی از طریق شوک نقدینگی بر نوسانات تولید به طور معنی‌داری تشدید نمی‌شود. لذا این امر هیچ تأییدی در جهت وجود کانال شتاب‌دهنده مالی دیدگاه اعتبار در ایران ارائه نمی‌دهد. همچنین بدون وجود قیمت دارایی‌ها در مدل، آثار شوک نقدینگی حقیقی بر میزان تورم کمتر برآورد می‌شود. بنابراین در سیاست‌های کنترل تورم، برای برآورد صحیح تورم باید قیمت دارایی‌ها نیز در مدل لحاظ شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Role of Assets Prices in Monetary Transmission Mechanism of Iran

نویسندگان [English]

  • Asadollah Farzinvash 1
  • S. Jamaledin M. Zonouzi 2

1 Associate Professor, Faculty of Economics, University of Tehran

2 Assistant Professor, Faculty of Economics and Management, Urmia University

چکیده [English]

The purpose of this paper is to analyze the importance of assets prices in monetary transmission mechanism of Iran. This analysis is based on the Structural VAR class of models, which allow assessing the importance of assets prices by comparing the SVAR models (with asset prices and without asset prices). In fact the difference of these two SVAR models (7 & 10 Variables), shows the importance of assets prices in monetary transmission mechanism of Iran. Assets prices include housing prices, stock prices, exchange rates (1$=? Rials) and gold (coin) prices in period of 1989/Q2-2007/Q1.
According the results, by adding assets prices (housing prices, stock prices, and gold prices) to the SVAR model, the effect of monetary policy shocks (liquidity shock) on output (GNP) fluctuations does not change significantly. Therefore, this work does not find any evidence on importance of the balance sheet channel (of credit view) in monetary transmission mechanism of Iran.
The results show that the expansionary monetary policy (real liquidity) shocks has a significant effect on stock prices, housing prices and exchange rates. The gold prices are more affected by dollar prices fluctuations. Housing prices, gold prices, and exchange rates explain 20 percent of output fluctuations, but stock prices do not explain output fluctuations significantly. Therefore, exchange rate, housing prices, and gold prices have important role in transferring monetary shocks to output fluctuations respectively.

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

در چند سال اخیر، بحران‌های اقتصادی باعث شده است مردم کمابیش با مفهوم تورم آشنایی پیدا کنند. برای این پدیده اقتصادی، تعاریف متفاوتی ارائه شده است؛ اما برخی از آن‌ها چندان درست و منطقی نیستند. بی‌شک همه مردم تأثیر تورم را بر زندگی خود احساس کرده‌اند. تورمی که از آن حرف می‌زنیم، برای اقتصاد کشورهای گوناگون اتفاق افتاده است و می‌توانیم بگوییم بسیاری از پول‌های ملی به‌نوعی درگیر این پدیده شده‌اند.

حال تورم چه‌ ارتباطی با پول ملی کشورها دارد؟ در پاسخ باید بگوییم که معمولاً افراد تورم را در قالب افزایش قیمت کالا و خدمات تفسیر می‌کنند؛ تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها اما در‌حقیقت، تورم معادل بی‌ارزش‌شدن پول و کاهش قدرت خرید با مقدار مشخصی پول در واحد زمان است.

تورم می‌تواند دلایل پیچیده و متعددی داشته باشد و روش‌های مختلفی هم برای کنترل آن در اقتصاد وجود دارد. با‌این‌حال، یکی از عوامل تأثیرگذار در میزان تورم، نوع دارایی است که با آن سروکار داریم. در‌واقع، ماهیت برخی دارایی‌ها «تورمی» و ماهیت برخی دیگر «ضدتورمی» است.

در این مقاله، قصد داریم با نگاهی به شیوه عرضه پول، تعریفی از دارایی‌ تورمی و ضدتورمی ارائه دهیم، سپس، چند نمونه از دارایی‌های سنتی و دیجیتالی را معرفی کنیم. در پایان مطلب حاضر، درک عمیق‌تری از تورم و دلیل اصلی آن و اهمیت اطلاع از سقف عرضه دارایی‌هایتان به دست خواهید آورد. پس در ادامه، با ما همراه باشید.

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

به‌طورکلی، تورم (Inflation) به‌عنوان مفهومی مهم در علم اقتصاد، رابطه مستقیمی با عرضه پول (Money Supply) دارد. برای آنکه این مفاهیم را بهتر درک کنیم، به‌سراغ مقایسه بیت کوین و ارزهای فیات می‌رویم.

اگر اندکی با بیت کوین آشنا باشید، می‌دانید که سقف عرضه کل این دارایی دیجیتال ۲۱میلیون واحد است؛ یعنی تعداد بیت کوین‌های موجود هیچ‌گاه بیش از این میزان نخواهد بود. تاکنون، حدود ۱۹میلیون واحد از این دارایی دیجیتالی استخراج شده است و پس از استخراج ۲میلیون واحد دیگر، هیچ بیت کوینی تولید نمی‌شود.

بیشتر بخوانید: تورم چیست؟

درمقابل، جریان عرضه ارزهای فیات، مانند دلار اندکی پیچیده‌تر است. برای این دارایی‌ها، سقف عرضه‌ای وجود ندارد و میزان پول در دست مردم را صرفاً سیاست‌های بانک مرکزی مشخص می‌کند. در‌ این میان، فقط بانک مرکزی مجاز است پول جدید چاپ‌ یا پول‌های قدیمی و معیوب را تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها جمع‌آوری و نابود کند. بنابراین، بانک‌های مرکزی مسئول برنامه‌ریزی کاهش یا افزایش ارزهای فیات در زمان بحران‌های مالی هستند و تسلط کاملی در تعیین نرخ بهره‌های بانکی دارند.

رابطه میان نرخ بهره و تورم، ازجمله مباحثی است که دیدگاه‌های متنوعی درباره آن وجود دارد. اقتصاددانان معتقدند با کاهش نرخ بهره بانکی، پول بیشتری در جامعه جریان پیدا می‌کند که این مسئله می‌تواند بر تورم ارزهای ملی تأثیر بسزایی بگذارد. البته این موضوع از دیدگاه برخی کارشناسان برعکس است و آنان افزایش نرخ بانکی را موجب افزایش تورم می‌دانند.

اکنون که با تعریف عرضه پول آشنا شدیم، به‌راحتی می‌توانیم دارایی‌های تورمی و ضدتورمی را بشناسیم. اگر همین فرض ساده را در نظر بگیریم که هرچه دارایی کمیاب‌تر باشد، باارزش‌تر است، عرضه پول بیشتر به‌معنای بی‌ارزش‌ترشدن پول و کاهش قدرت خرید افراد است.

ازآن‌‌جا‌که بانک تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها مرکزی می‌تواند در هر زمانی که بخواهد پول جدید چاپ کند و محدودیتی نیز برای تولید پول وجود ندارد، ارزش پول‌های ملی، مانند دلار و یورو به‌مرور زمان کاهش پیدا می‌کند. به‌عنوان مثال، اگر قیمت کالایی در سال ۲۰۲۰، ۱ دلار و در سال ۲۰۲۱، ۱.۵ دلار و در سال ۲۰۲۲، ۲ دلار باشد، در‌واقع هزینه آن کالا بیشتر نشده؛ بلکه ارزش و جایگاه پول در روندی نزولی قرار گرفته است. دلیل اصلی کاهش ارزش ارز فیات، افزایش چاپ آن به‌وسیله بانک‌ مرکزی است؛ موضوعی که موجب می‌شود میزان کمیاب‌بودن این پول در طول زمان کمتر شود.

به‌طورکلی، تورم با رشد عرضه پول و کاهش قدرت خرید ایجاد می‌شود.

بانک‌های مرکزی مانعی برای چاپ بی‌رویه پول ندارند؛ بنابراین، همه ارزهای فیات مهم امروزی تورمی به‌شمار می‌روند و تمام فرضیه‌ها و نظریه‌هایی که در علم اقتصاد مطرح می‌شود، بر‌اساس یک مدل تورمی شکل گرفته است.

در‌مقابل، شرایط ضدتورمی (Deflationary) زمانی ایجاد می‌شود که قدرت خرید افزایش پیدا کند و در‌نتیجه، قیمت کالاها و خدمات به‌مرور زمان کمتر شود. نکته مهم درباره بیت کوین این است که هیچ بانک مرکزی‌ای وجود ندارد که دائماً پول چاپ کند و سیاست‌های مالی را دراختیار بگیرد.

در‌واقع، فرایند عرضه بیت کوین پس از رسیدن به ۲۱میلیون واحد تمام می‌شود. پس از آن، هر بیت کوینی که گم شود یا دسترسی به آن وجود نداشته باشد، در‌عمل، برای همیشه از گردش کوین‌ها حذف می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، به‌مرور زمان کل عرضه کاهش پیدا می‌کند و این ارز دیجیتال کمیاب‌تر و ارزشمندتر می‌شود.

بارزترین نمونه‌های دارایی‌ تورمی

بیت کوین را درمقابل ارزهای فیات به‌عنوان دارایی ضدتورمی معرفی کردیم؛ اما نمی‌توانیم بگوییم تمام دارایی‌های تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها دیجیتال ضدتورمی هستند. هم در دنیای ارزهای دیجیتال و هم در اقتصاد سنتی، با دارایی‌‌های تورمی مختلفی سروکار داریم که در‌ ادامه آن‌ها را شرح می‌دهیم.

نمونه غیرکریپتویی: پول فیات

پول فیات: دارایی تورمی

واژه «فیات» (Fiat) واژه‌ای لاتین به‌معنای «باید باشد» یا «اجازه دهید انجام شود» است. درحقیقت، تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها ارزهای فیات فقط به این دلیل ارزش دارند که دولت‌ها ارزش آن‌ها را حفظ می‌کنند. در گذشته، دولت‌ها از کالای فیزیکی با‌ارزشی مانند طلا یا نقره، سکه ضرب می‌کردند. این دارایی می‌توانست برای مقدار مشخصی از کالای فیزیکی بازخرید شود. با وجود این‌، تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها ارز فیات تبدیل‌ناپذیر است و فقط به این دلیل که هیچ پشتوانه‌ای ندارد، نمی‌توان آن را بازخرید کرد.

ازآن‌جاکه پول فیات به ذخایر فیزیکی مانند طلا یا نقره وابسته نیست، در شرایط اَبَرتورم (Hyperinflation) به‌شدت در‌معرض خطر ازدست‌دادن ارزشش است. در رویدادهایی مانند آنچه در کشور مجارستان و پس از جنگ جهانی دوم رخ داد، نرخ تورم ممکن است در یک روز دو برابر شود. چنین شرایطی اَبَرتورم محسوب می‌شود.

علاوه بر‌ این، اعتماد مردم عامل مهمی برای رشد یا سقوط جایگاه ارز فیات کشورها به‌شمار می‌آید. این مسئله بسیار متفاوت از ارزی است که از پشتوانه طلا بهره می‌برد. تقاضا برای طلا در جواهر‌سازی و ساخت دستگاه‌های الکترونیکی و رایانه‌ها و وسایل نقلیه هوایی بسیار زیاد است؛ بنابراین، همین موضوع باعث می‌شود ارزی که پشتوانه طلا دارد، ارزشمند‌تر باشد.

نمونه کریپتویی: ارزهای بدون محدودیت مانند پولکادات

همان‌ طور‌ که در بخش عرضه پول اشاره کردیم، هر دارایی که عرضه محدود نداشته باشد، احتمالاً در میان دارایی‌های تورمی قرار می‌گیرد. بسیاری از ارزهای دیجیتال، مانند دات (DOT) محدودیتی در میزان عرضه ندارند. شبکه پولکادات سقفی برای عرضه دات تعیین نکرده است و این میزان با نرخ تورمی حدود ۱۰‌درصد در هر سال روبه‌روست.

در این میان، باید به این نکته نیز اشاره کنیم که سیاست‌های تورمی ارز دیجیتال دات با هدف تشویق کاربران به سهام‌گذاری و به‌کارگیری دارایی‌های شبکه تعیین شده است. تاکنون، بیش از ۱.۱‌میلیارد واحد دات عرضه شده‌اند که از این تعداد حدود ۹۸۷میلیون آن‌ها در‌گردش هستند و بقیه در فرایندی مشخص سوزانده شده‌اند.

بارزترین نمونه‌های دارایی‌ ضدتورمی

با آنکه به نظر می‌رسد فقط در دنیای کریپتو شاهد دارایی‌های ضدتورمی باشیم، باید به این موضوع توجه کنیم که در بازار سنتی نیز دارایی‌هایی هستند که غیرتورمی باشند.

نمونه غیرکریپتویی: طلا

طلا قرن‌هاست که به‌دلیل کمیاب‌بودن، ذخیره ارزش محسوب می‌شود. هیچ فرد یا گروهی نمی‌تواند طلا را خلق کند. درواقع، عرضه طلا را طبیعت کنترل می‌کند و میزان بسیار محدودی دارد. طلا فلزی کمیاب و پرکاربرد در صنایع الکترونیکی و پزشکی است؛ بنابراین، بدیهی است که تقاضای زیاد در‌برابر عرضه کم آن، این دارایی را ارزشمندتر می‌کند.

در بسیاری از مواقع، از طلا به‌عنوان پوششی ضدتورم برای ارزهای فیات استفاده می‌شود؛ زیرا همان طور‌ که در نمودار زیر مشاهده می‌کنید، عرضه این فلز گران‌بها نرخ تورمی تقریباً ثابت دارد.

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

نمودار نرخ عرضه طلا

نمونه کریپتویی: بیت کوین

جالب است بدانید سازندگان بیت کوین هم نرخ تورم آن را به‌گونه‌ای طراحی کردند که از نرخ تورم پایدار طلا تقلید کند. نمودار زیر عرضه درگردش بیت کوین را از سال ۲۰۰۹ نشان می‌دهد.

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

نمودار نرخ عرضه بیت کوین

در شرایط ثابت، با کاهش نرخ تورم، قیمت هر بیت کوین باید افزایش پیدا کند. نرخ تورم بیت کوین در کد‌نویسی نرم‌افزار آن گنجانده شده است. در‌نهایت، الگوریتم تورم بیت کوین قرار است این ارز دیجیتال را به دارایی کمیاب و ارزشمندی تبدیل کند.

درواقع، بیت کوین نیز مانند سایر ذخایر ارزش، کمیاب و پرطرفدار است و دارایی ضدتورمی به‌شمار می‌رود. روی‌هم‌رفته، ماهیت ضدتورمی بیت کوین وابسته به دو قانون اصلی است:تأثیر اخبار بر قیمت دارایی‌ها

  • درمجموع، فقط ۲۱میلیون واحد بیت کوین قابلیت تولید و عرضه دارد.
  • در رویدادی به‌ نام هاوینگ (Halving) که هر ۴ سال یک‌ بار اتفاق می‌افتد، میزان عرضه بیت کوین به نصف کاهش می‌یابد.

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

علاوه بر این، تمایل کاربران به سرمایه‌گذاری و ذخیره‌ بیت کوین سبب افزایش ارزش این دارایی دیجیتال می‌شود. همان طور که اشاره کردیم، در‌حال‌حاضر، حدود ۱۹میلیون واحد بیت کوین استخراج شده و بخشی از آن به‌دلایلی گوناگون از بین رفته‌ است و دیگر دردسترس نیست. همین امر باعث کمیاب‌ترشدن این دارایی و برجسته‌ترشدن ویژگی ضدتورمی‌اش می‌شود.

بر‌اساس محاسبات انجام‌شده، رویدادهای هاوینگ تا سال ۲۱۴۰ عرضه بیت کوین را به صفر می‌رسانند. فقط کافی است در نظر بگیرید که ۱۹میلیون واحد بیت کوین در طول حدود ۱۳ سال عمر این دارایی عرضه شده‌ و ۲‌میلیون واحد باقی‌مانده قرار است طی ۱۲۰ سال آینده عرضه شود! همین عرضه تدریجی نیز موجب افزایش ارزش این دارایی دیجیتالی می‌شود.

دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟

نمودار نرخ تورم بیت کوین

جمع‌بندی

به کاهش ارزش پول و قدرت خرید تورم گفته می‌شود. این اتفاق اغلب به‌دلیل عرضه بی‌رویه پول رخ می‌دهد. در‌مقابل، شرایط ضدتورمی با کمیاب‌ و ارزشمند بودن هر دارایی تعریف می‌شود. در این مطلب، توضیح دادیم که دارایی‌های مختلف با‌توجه‌به پشتوانه و سیاست‌هایی که به‌منظور افزایش یا کاهش عرضه پیش می‌گیرند، ممکن است تورمی یا ضدتورمی باشند.

دارایی‌های تورمی و ضدتورمی هم در بازار ارزهای دیجیتال و هم در بازارهای سنتی دیده می‌شوند. به‌عنوان مثال، علاوه بر ارزهای فیات، برخی از ارزهای دیجیتال مانند پولکادات نیز در رده دارایی‌های تورمی جای می‌گیرند. درعوض، دارایی‌هایی مانند طلا و بیت کوین به‌دلیل نوع عرضه‌‌شان، ضدتورمی محسوب می‌شوند و با گذشت زمان، ارزششان افزایش می‌یابد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.